เวียนหัว บ้านหมุน เรื่องวุ่น ๆ ที่ไม่ควรมองข้าม
อาการเวียนหัวหรือรู้สึกเหมือนบ้านหมุน เป็นอาการที่พบได้ในคนทุกช่วงวัย ไม่ได้เกิดเฉพาะกับผู้สูงอายุอย่างที่หลายคนเข้าใจ และที่สำคัญ คำว่า “เวียนหัว” ที่แต่ละคนใช้เล่าอาการนั้น อาจหมายถึงความรู้สึกคนละแบบกันเลย นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเวลาไปพบแพทย์ เรามักถูกถามละเอียดว่าเวียนแบบไหน หมุนอย่างไร และเกิดขึ้นตอนไหน เพื่อช่วยแยกสาเหตุที่เป็นไปได้ให้ชัดเจนที่สุด
เวียนหัวบ้านหมุน คือความรู้สึกแบบไหน? อาการ “เวียนหัวบ้านหมุน” มักมีลักษณะเด่นอยู่ 2 แบบ คือ
• รู้สึกเหมือนตัวเองกำลังหมุน
• รู้สึกเหมือนสิ่งแวดล้อมรอบตัวกำลังหมุน อาการลักษณะนี้ทางการแพทย์มักจัดอยู่ในกลุ่มอาการเวียนศีรษะแบบหมุน และมีความเกี่ยวข้องกับ “ระบบการทรงตัว” ของร่างกาย โดยเฉพาะอวัยวะสำคัญ เช่น หูชั้นใน หรือ ระบบสมองส่วนทรงตัว
เวียนที่หัว…แต่ต้นเหตุอยู่ที่หู หูของคนเราแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ได้แก่ หูชั้นนอก หูชั้นกลาง และหูชั้นใน โดยหูชั้นในแบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่
• ส่วนรับเสียง
• ส่วนควบคุมการทรงตัว
ระบบการทรงตัวในหูชั้นในประกอบด้วยของเหลวและตัวรับสัญญาณการเคลื่อนไหว ทำหน้าที่ตรวจจับการหันซ้าย-ขวา ก้ม-เงย และการเปลี่ยนตำแหน่งศีรษะ เพื่อส่งข้อมูลให้สมองรับรู้ว่าเรากำลังเคลื่อนไหวไปในทิศทางใด หากระบบนี้ทำงานผิดปกติ ก็อาจทำให้เกิดอาการเวียนหัวบ้านหมุนได้ อย่างไรก็ตาม แม้หูชั้นในจะเป็นหัวใจสำคัญของการทรงตัว แต่ความจริงแล้ว ร่างกายต้องอาศัยหลายระบบทำงานร่วมกัน ได้แก่
• ระบบหู-เส้นประสาทหู ที่เกี่ยวกับทรงตัว
• การมองเห็น
• สมองและระบบประสาท
• กล้ามเนื้อและข้อต่อ
ดังนั้นอาการเวียนหัวจึงอาจมีสาเหตุได้หลากหลาย นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยร่วมอื่น ๆ เช่น พักผ่อนน้อย เครียด วิตกกังวล หรือผลข้างเคียงจากยา จึงจำเป็นต้องซักประวัติอย่างละเอียด
โรคหูที่พบบ่อยที่ทำให้เวียนหัวบ้านหมุน
1. ?? หินปูนในหูชั้นในหลุด ในหูชั้นในมีผลึกแคลเซียมขนาดเล็กมาก หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “หินปูน” หากผลึกเหล่านี้หลุดหรือเคลื่อนผิดตำแหน่ง จะไปรบกวนการไหลของของเหลวในระบบทรงตัว ทำให้เกิดอาการเวียนหัวบ้านหมุนแบบเฉียบพลัน ลักษณะเด่นคือ
• เวียนหมุนตอนเปลี่ยนท่าทาง เช่น ล้มตัวลงนอน พลิกตัว หรือแหงนหน้า
• เวียนเป็นช่วงสั้น ๆ ระดับวินาที
• ไม่มีอาการทางหูหรืออาการทางระบบประสาทสมองร่วมด้วย การทดสอบเพื่อวินิจฉัยและการรักษา(ด้วยการจัดหินปูน) ควรทำโดยแพทย์ ไม่แนะนำให้ลองทำเอง
2. น้ำในหูชั้นในไม่เท่ากัน เป็นอีกภาวะที่พบบ่อย เกิดจากปริมาณของเหลวในหูชั้นในมากผิดปกติ ส่งผลทั้งต่อการทรงตัวและการได้ยิน โดยมีอาการ คือ
• เวียนหัวนาน 20 นาทีขึ้นไป เวียนซ้ำหลายครั้ง
• มีอาการหูอื้อ / มีเสียงรบกวนในหู / แน่นหู / การได้ยินลดลง ข้างเดียว ร่วมด้วย อย่างไรก็ตาม ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แพทย์มักแนะนำให้ลดเค็ม ลดคาเฟอีน แอลกอฮอล์ จัดการความเครียด และพักผ่อนให้เพียงพอ ร่วมกับการรับประทานยาเพื่อลดอาการเวียนศีรษะ
ภาวะเวียนหัวจากหูที่พบไม่บ่อย แต่ต้องระวัง
นอกจากนี้ ยังมีภาวะเวียนหัวจากหูที่พบไม่บ่อย แต่ต้องระวัง ได้แก่ ภาวะหูชั้นในอักเสบจากการติดเชื้อ ซึ่งอาจเกิดจากสาเหตุ ดังนี้
1. การติดเชื้อในหูชั้นกลาง (เช่น หูน้ำหนวก) แล้วลุกลามเข้าสู่หูชั้นใน ทำให้เวียนหัวบ้านหมุนและการได้ยินลดลง
2. ภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากการติดเชื้อ เช่น โรคไข้หูดับ จากการสัมผัส/รับประทานหมูดิบที่มีเชื้อแบคทีเรีย Streptococcus suis ปนเปื้อน ทำให้เกิดการติดเชื้อรุนแรง มีไข้สูง ซึมลง ติดเชื้อในกระแสเลือด ติดเชื้อในเยื่อหุ้มสมองและลุกลามเข้าหูชั้นในทำให้เกิดภาวะหูชั้นในอักเสบ ส่งผลทั้งด้านการได้ยินและการทรงตัวในระยะยาวได้
เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์? ควรรีบเข้ารับการตรวจ หากมีอาการดังต่อไปนี้ • เวียนรุนแรง หรือเวียนไม่หาย
• เวียนร่วมกับอาการทางระบบประสาท เช่น ชา อ่อนแรง หน้าเบี้ยว พูดไม่ชัด มองเห็นภาพซ้อน ปวดศีรษะรุนแรง
• มีอาการทางหู เช่น ปวดหู หนองไหล หูอื้อ การได้ยินลดลง หรือมีเสียงในหู
• อาเจียนมาก กินยาแล้วไม่ได้ผล
เวียนหัวบ้านหมุน กินยาแก้เมารถได้ไหม?
สามารถใช้ยาแก้เมารถเพื่อบรรเทาอาการเวียนได้ในเบื้องต้น แต่เป็นเพียงการประคองอาการ ไม่ได้แก้ที่สาเหตุ หากอาเจียนมาก ยาอาจไม่ได้ผล และควรมาพบแพทย์เพื่อรับการดูแลที่เหมาะสม
ขอบคุณข้อมูลจาก: รศ.พญ.ศณัฐธร เชาวน์ศิลป์ อาจารย์ประจำภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เรียบเรียงโดย: นางสาวนันทพร ระบิน นักประชาสัมพันธ์ งานสื่อสารองค์กร และนางสาวพัทธ์ธีรา สุรเสกข์ ตำแหน่งนักศึกษาฝึกประสบการณ์ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ภาพ/ข่าว: งานสื่อสารองค์กร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
#MedCMU #คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ #แพทย์เชียงใหม่ #แพทย์มช #หมอสวนดอก #แพทย์สวนดอก #โรงพยาบาลสวนดอก #MedCMUในมือคุณ #สื่อสารองค์กรMedCMU
