ทีมนักวิจัยภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศึกษากลไกการทำงานของ "นิซิน" เปปไทด์จากธรรมชาติ ที่ช่วยเพิ่มการซึมผ่านของเยื่อหุ้มเซลล์ เสริมประสิทธิภาพให้ยาเคมีบำบัดเข้าทำลายเซลล์มะเร็งเต้านมได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ในระดับห้องปฏิบัติการ
มะเร็งเต้านมยังคงเป็นหนึ่งในปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญระดับโลก แม้ว่ายาเคมีบำบัดอย่าง Doxorubicin จะมีประสิทธิภาพสูง แต่การใช้ในปริมาณมากอาจก่อให้เกิดพิษต่อเซลล์ปกติ และเสี่ยงต่อปัญหาการดื้อยาของเซลล์มะเร็ง ทีมวิจัยจึงได้ศึกษาแนวทางเพิ่มประสิทธิภาพการส่งยาโดยอาศัยคุณสมบัติเฉพาะตัวของ "นิซิน" เปปไทด์จากธรรมชาติ
ในกระบวนการศึกษาทีมวิจัยได้ศึกษาการรั่วของสารเรืองแสงจากอนุภาคลิพิด เพื่อทดสอบว่านิซินจับกับชั้นไขมันที่มีประจุลบหรือไม่ แล้วทดสอบความเป็นพิษของนิซินและ doxorubicin ต่อเซลล์มะเร็งเต้านม MCF-7 และ MDA-MB-231 และเซลล์ปกติ วิเคราะห์การเสริมฤทธิ์ด้วยวิธีทางสถิติด้านเภสัชวิทยา Bliss independence และตรวจสอบการเข้าเซลล์ของยา การตายของเซลล์ ด้วยกระบวนการทำลาย DNA และ apoptosis โดยใช้เทคนิคกล้องจุลทรรศน์ฟลูออเรสเซนส์ และ flow cytometry
นิซินเป็นเพปไทด์ต้านจุลชีพที่ผลิตจากแบคทีเรีย Lactococcus lactis ซึ่งมีการนำมาใช้เป็นสารกันเสียในอุตสาหกรรมอาหารอย่างแพร่หลาย จากการศึกษาในแบบจำลองของเยื่อชั้นไขมัน พบว่า นิซินซึ่งมีประจุบวกสามารถจับกับฟอสโฟลิพิดชนิดที่มีประจุลบได้ดี และสามารถทำลายเยื่อชั้นไขมันได้ ซึ่งสัมพันธ์กับลักษณะกายภาพของเซลล์มะเร็งเต้านมที่มีความหนาแน่นของประจุลบสูง เมื่อเทียบกับเซลล์ปกติ
คณะผู้วิจัยจึงสนใจศึกษากลไกของนิซินในการทำลายเยื่อหุ้มเซลล์มะเร็งเต้านมด้วยกลไกที่คล้ายคลึงกับการต้านจุลินทรีย์ พบว่านิซินสามารถยับยั้งการเจริญของเซลล์มะเร็งโดยมีค่า IC50 อยู่ในช่วงประมาณ 4.44-7.78 micromolar ในเซลล์มะเร็งเต้านมสองชนิด ได้แก่ MCF-7 และ MDA-MB-231 โดยมีความเป็นพิษต่อเซลล์ปกติน้อยกว่า เมื่อนำนิซินทดสอบร่วมกับยาเคมีบำบัด doxorubicin พบว่ามีการเสริมฤทธิ์ชัดเจนโดยเฉพาะในเซลล์ MCF-7 ในช่วงเวลา 24-48 ชั่วโมง เนื่องจาก นิซินสามารถทำให้เกิดรูบนเยื่อหุ้มเซลล์มะเร็ง ทำให้ยาเคมีบำบัด doxorubicin เข้าสู่เซลล์ได้มากขึ้น ส่งผลให้ DNA ของเซลล์มะเร็งถูกทำลาย และเกิดการตายแบบ apoptosis ในเซลล์มะเร็งเต้านมชนิดนี้มากขึ้น
รูปที่ 1 สมมติฐานและภาพรวมงานวิจัย
รูปที่ 2 ผลวิเคราะห์ทางสถิติที่แสดงให้เห็นถึงการเสริมฤทธิ์การต้านเซลล์มะเร็งเต้านม MCF-7 มากที่สุดเมื่อใช้นิซิน10 ไมโครโมลาร์ ร่วมกับยา doxorubicin 1 ไมโครโมลาร์ ณ เวลา 48 ชั่วโมง
รูปที่ 3 ภาพถ่ายเซลล์มะเร็งเต้านม MCF-7 ที่มีการนำเข้าของยาเคมีบำบัดได้มากขึ้นเมื่อมีการใช้นิซินร่วมด้วย
การค้นพบว่านิซินยับยั้งเซลล์มะเร็งเต้านมได้ดีกว่าเซลล์ปกติ เนื่องจากความแตกต่างของประจุที่ผิวเซลล์ เป็นองค์ความรู้ที่อาจนำไปสู่การออกแบบยาชนิดอื่น ๆ ที่พุ่งเป้าเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะ อีกทั้งนิซินมีศักยภาพในการลดผลข้างเคียงจากเคมีบำบัด อาจพัฒนาเป็น adjuvant ร่วมกับยาเคมีบำบัด เพื่อช่วยนำส่งยาเข้าเซลล์มะเร็งได้แม่นยำขึ้น ทำให้สามารถลดปริมาณยาและเพิ่มฤทธิ์ต้านมะเร็งเต้านมบางชนิด โดยเฉพาะชนิดที่มีตัวรับฮอร์โมน
ทั้งนี้ จำเป็นต้องมีการศึกษาเภสัชจลนศาสตร์เพิ่มเติม และการทดสอบในสัตว์ทดลอง ก่อนงานวิจัยทางคลินิกและนำไปใช้กับผู้ป่วยจริงในอนาคต
ผลงานได้รับการเผยแพร่ในวารสาร PLOS One
Published: June 23, 2026
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0352312
นักวิจัย
Chanita Phetdee, Suwatjanee Naephrai, Malinee Pradain,
Yanisa Panporm, Ubaid Ahmad, Panchika Prangkio
Department of Chemistry, Center of Excellence in Materials Science
and Technology, Faculty of Science, Chiang Mai University
