ข่าว

CMU Riverwatch จับมือ ADPC ส่งต่อ “เครื่องมือ–ทักษะ” สู่ชุมชน ร่วมเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและดินแม่น้ำกก

30 กันยายน 2569
ศูนย์สื่อสารองค์กรและนักศึกษาเก่าสัมพันธ์
CMU Riverwatch มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เดินหน้าสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังสิ่งแวดล้อมโดยภาคประชาชน ร่วมกับ ศูนย์เตรียมความพร้อมป้องกันภัยพิบัติแห่งเอเชีย (ADPC) จัดกิจกรรมส่งมอบอุปกรณ์ติดตามคุณภาพน้ำโดยภาคประชาชน ภายใต้โครงการ Mekong SharedWater ซึ่งดำเนินงานโดย SERVIR Southeast Asia และได้รับการสนับสนุนจากฝ่ายสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2569 ณ องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่

กิจกรรมครั้งนี้มุ่งเสริมความพร้อมให้หน่วยงานและชุมชนริมน้ำสามารถ ติดตามและบันทึกข้อมูลสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่อง ผ่านการผสานความรู้ทางวิชาการ เครื่องมือภาคสนาม และการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน
  • ส่งต่อเครื่องมือ เชื่อมต่อความรู้ สู่การเฝ้าระวังในพื้นที่จริง
ภายใต้โครงการ Mekong SharedWater และ ADPC มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้รับมอบชุดตรวจวัดคุณภาพน้ำภาคสนามและกล้องสำหรับติดตามสภาพลำน้ำ ขณะที่ชุมชนริมน้ำในตำบลท่าตอนและตำบลแม่นาวางได้รับชุดตรวจวัดภาคสนามสำหรับร่วมเก็บข้อมูลในพื้นที่ การส่งมอบครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการมอบอุปกรณ์ แต่เป็นการเชื่อมต่อ “เครื่องมือ + องค์ความรู้ + การลงมือทำของชุมชน” เพื่อสนับสนุนการติดตามสถานการณ์แม่น้ำกกบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้

  • CMU Riverwatch ถ่ายทอดทักษะตรวจคุณภาพน้ำ–ดิน แบบ Citizen Science
ผศ.ดร.ว่าน วิริยา จากศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม (ESRC) คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และทีม CMU Riverwatch ถ่ายทอดแนวทางการติดตามคุณภาพน้ำตามหลักวิทยาศาสตร์ภาคประชาชน หรือ Citizen Science ให้แก่ตัวแทนชุมชนและหน่วยงานพันธมิตร โดยเน้นการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง โดยผู้เข้าร่วมได้ฝึกใช้ QUICK Rapid Arsenic Test Kit สำหรับตรวจคัดกรองสารหนูเบื้องต้นในตัวอย่างน้ำ รวมถึงสารสกัดจากดินและตะกอนดิน ตั้งแต่การเตรียมอุปกรณ์และตัวอย่าง การใช้ชุดทดสอบ การอ่านผลจากแถบสี ไปจนถึงการบันทึกข้อมูล พร้อมเรียนรู้ข้อควรระวังด้านความปลอดภัยและการป้องกันการปนเปื้อนระหว่างปฏิบัติงาน
  • จากจุดเก็บตัวอย่าง สู่การตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการ
อ.ว่าน และทีมงานยังถ่ายทอดวิธีเก็บตัวอย่าง น้ำ ดิน และตะกอนดิน สำหรับส่งตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ตั้งแต่การเลือกจุดเก็บ การเตรียมภาชนะ การกำหนดรหัสตัวอย่าง ไปจนถึงการเก็บรักษาระหว่างขนส่ง
หัวใจสำคัญคือการบันทึก วัน เวลา สถานที่ และพิกัดจุดเก็บตัวอย่าง อย่างเป็นระบบ เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงที่มาของตัวอย่าง และนำข้อมูลไปใช้ติดตามสถานการณ์ในแต่ละพื้นที่ได้อย่างถูกต้อง

ทั้งนี้ ผลจากชุดทดสอบภาคสนามเป็นเพียง ข้อมูลคัดกรองเบื้องต้น หากพบความผิดปกติหรือมีข้อสงสัย จำเป็นต้องพิจารณาเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจยืนยันในห้องปฏิบัติการก่อนนำผลไปสรุปหรือสื่อสารเรื่องความปลอดภัย โดยเฉพาะความปลอดภัยของพืชผล ปลา และอาหาร ซึ่งไม่สามารถยืนยันได้จากผลคัดกรองน้ำหรือดินเพียงอย่างเดียว
  • บันทึกข้อมูลรายจุด ใช้ข้อมูลจริงร่วมเฝ้าระวังความเสี่ยง
ทีม CMU Riverwatch ยังแนะนำการบันทึกและรายงานผลผ่านระบบ WaterRoom โดยเชื่อมโยงข้อมูลการตรวจวัดเข้ากับพิกัดจุดเก็บตัวอย่าง เพื่อสนับสนุนการจัดทำแผนที่ความเสี่ยงและติดตามความเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่ ข้อมูลที่ระบุ จุดและช่วงเวลาอย่างชัดเจน จะช่วยให้ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถวางแผนตรวจติดตามเพิ่มเติมได้ตรงจุด รวมถึงสื่อสารผลตรวจอย่างรอบคอบ โดยไม่เหมารวมข้อมูลจากบางจุดให้กลายเป็นภาพรวมของทั้งชุมชน

      ความร่วมมือครั้งนี้เป็นพลังของ “วิชาการ–หน่วยงาน–ชุมชน” ในการร่วมกันสร้างระบบเฝ้าระวังแม่น้ำกกที่อาศัยทั้งเครื่องมือ ทักษะ และข้อมูลที่ตรวจสอบได้ เพื่อให้ชุมชนสามารถมีส่วนร่วมติดตามสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ของตนเองได้อย่างต่อเนื่อง

ภาพ-ข้อมูล : CMURiverwatch
รายละเอียดเพิ่มเติม  https://www.facebook.com/share/p/1EWB5nNC3p/
งานวิจัยและนวัตกรรม ข่าวเด่น

แกลลอรี่