มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เดินหน้าขับเคลื่อนการวิจัยเพื่อรับมือปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก เปิดตัว (Kick-off Meeting) โครงการ “CMU RiverWatch” ภายใต้แผนบูรณาการการวิจัยและการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภายใต้แนวคิด “Science • Community • Policy” มุ่งเชื่อมโยงองค์ความรู้และข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เข้ากับเสียงสะท้อนจากชุมชนและข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางจัดการปัญหาที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่และนำไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมในระยะยาว

“CMU RiverWatch” ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการนำข้อมูลไปสู่การปฏิบัติ โดยเชื่อมโยง 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ “Science” องค์ความรู้และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ “Community” ประสบการณ์ ความกังวล และความต้องการของประชาชนในพื้นที่ และ “Policy” การผลักดันข้อเสนอไปสู่แนวทางและกลไกเชิงนโยบาย ทั้งสามส่วนจะทำงานเชื่อมโยงกันเพื่อร่วมสร้างแนวทางการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำกกอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ตระหนักว่า การดูแลและจัดการปัญหาลุ่มน้ำกกไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนจึงเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนงานวิจัยเชิงพื้นที่ โดยข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะที่ได้รับจากการประชุมครั้งนี้ จะถูกนำไปถอดบทเรียนและใช้ประกอบการกำหนดทิศทางการวิจัย รวมถึงการประสานความร่วมมือด้านนโยบายกับชุมชนและภาคีเครือข่ายอย่างใกล้ชิด

การเปิดตัว CMU RiverWatch เป็นอีกก้าวสำคัญของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในการนำงานวิจัยออกจากห้องปฏิบัติการสู่พื้นที่จริง เปลี่ยนข้อมูลให้เป็นองค์ความรู้ เปลี่ยนเสียงของชุมชนให้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการวิจัย และเชื่อมโยงองค์ความรู้ไปสู่การกำหนดแนวทางเชิงนโยบาย เพื่อร่วมกันปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสร้างความปลอดภัยด้านน้ำ อาหาร สุขภาพ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในลุ่มน้ำกกอย่างยั่งยืน

ในการดำเนินงานโครงการฯ ได้ติดตั้ง “WORA” (Water Observation for River Alert) หรือ สถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำ แบบ Low Cost Sensor หนึ่งนวัตกรรมใต้แผนงาน CMU RiverWatch โดยเครื่องแรกถูกติดตั้งประจำการแล้ว ที่ท่าเรือชุมชน สะพานท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ทำหน้าที่เสมือน "ด่านหน้า" ของแม่น้ำกก เฝ้าระวัง ติดตามการเปลี่ยนแปลง และรายงานคุณภาพน้ำแบบเรียลไทม์ โดยสามารถวัด ค่าความขุ่น (Turbidity) ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวชี้วัดที่มีบทบาทสำคัญในการสะท้อนการพัดพาของตะกอนดินและการปนเปื้อนของโลหะหนัก ควบคู่กับค่าพารามิเตอร์พื้นฐานอื่น ๆ เช่นค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH), ค่าการนำไฟฟ้า (EC), ค่าศักย์ออกซิเดชัน-รีดักชัน (ORP) และอุณหภูมิ โดยระบบจะประมวลผลและส่งข้อมูลรายงานผล ทุก ๆ 30 นาที แบบอัตโนมัติ
โดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มุ่งหวังให้ CMU RiverWatch เป็นกลไกสำคัญในการประสานพลังของวิทยาศาสตร์ ชุมชน และนโยบาย เพื่อร่วมกันสร้างทางออกและอนาคตที่ปลอดภัยและยั่งยืนให้กับลุ่มน้ำกกต่อไป