ขยะเป็นพลังงาน โมเดลการจัดการขยะอย่างครบวงจรของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ผ่านศูนย์บริหารจัดการชีวมวลครบวงจร

ในยุคที่ปัญหาขยะกลายเป็นหนึ่งในความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมระดับโลก มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้ริเริ่มพัฒนาแนวทางการจัดการขยะที่ไม่เพียงแต่ลดปริมาณขยะเท่านั้น แต่ยังสามารถ “เปลี่ยนขยะให้กลายเป็นพลังงาน” และส่งคืนประโยชน์สู่สังคม ผ่านแนวคิด Circular Economy หรือ เศรษฐกิจหมุนเวียน

สถานการณ์ขยะในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

จากข้อมูลล่าสุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีขยะสะสมเฉลี่ยวันละประมาณ 30 ตัน ซึ่งประกอบด้วย:

• ขยะอินทรีย์ 11.85 ตัน
• ขยะเชื้อเพลิง RDF 9.60 ตัน
• ขยะรีไซเคิล 0.15 ตัน
• ขยะอันตราย 0.15 ตัน
• ขวดแก้ว 0.90 ตัน
• โลหะ 0.15 ตัน
• อื่น ๆ อีก 6.00 ตัน

ในจำนวนนี้ “ขยะอินทรีย์” ถือเป็นกลุ่มขยะที่มีศักยภาพสูงในการนำมาแปรรูปเป็นพลังงานสะอาด เช่น ก๊าซชีวภาพ (Biogas) และก๊าซชีวภาพอัด (CBG) ซึ่งสามารถนำไปใช้ทดแทนน้ำมันดีเซลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แนวคิด Circular Economy ที่ลงมือทำได้จริง

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ได้พัฒนาโมเดลการจัดการขยะโดยอาศัย ศูนย์บริหารจัดการชีวมวลครบวงจร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นศูนย์กลาง ภายใต้การบริหารและจัดการโดย ERDI-CMU ดำเนินงานโดยบูรณาการองค์ความรู้ด้านพลังงาน เทคโนโลยีชีวภาพ และระบบบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม โดยใช้หลักการ “ใช้ให้คุ้ม – แยกให้ชัด – เปลี่ยนให้เกิดมูลค่า”

ขั้นตอนหลักในโมเดลนี้ประกอบด้วย:

• การคัดแยกขยะที่ต้นทาง จากร้านอาหาร หอพัก ศูนย์อาหาร และห้างสรรพสินค้าในพื้นที่รอบมหาวิทยาลัย
• การแปรรูปขยะอินทรีย์ ด้วยกระบวนการย่อยสลายแบบไร้อากาศ (Anaerobic Digestion) ได้พลังงานในรูปของ Biogas และ CBG
• การใช้พลังงานกลับภายในมหาวิทยาลัย เช่น การใช้ CBG กับรถขนส่งขยะและรถโดยสารของ มช. รวมถึงการผลิตไฟฟ้าใช้ในศูนย์ปฏิบัติการ
• การส่งต่อผลพลอยได้สู่ชุมชน เช่น ปุ๋ยอินทรีย์จากตะกอนหมัก นำไปใช้ในภาคการเกษตร

ผลตอบแทนที่จับต้องได้

จากการประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจ ขยะอินทรีย์ 1 ตัน สามารถสร้างประโยชน์รวมได้มากถึง 1,500–2,000 บาท
ซึ่งแบ่งเป็น:

• รายได้จาก Biogas = 220 บาท
• การลดคาร์บอนไดออกไซด์ = 200 กก./ตัน
• การลดต้นทุนค่าขนส่ง = 1,000 บาท/ตัน

เป้าหมายของโมเดล "ขยะเป็นพลังงาน"

• รองรับขยะอินทรีย์สูงสุด 30 ตัน/วัน
• ลดการฝังกลบได้ถึง 2,000 ตัน/ปี
• ผลิตไฟฟ้า 100,000 kWh/ปี
• ลดการปล่อยคาร์บอน 4,500 tCO?e/ปี
• ผลิต CBG ทดแทนน้ำมันดีเซล 10,000 กิโลกรัม/ปี

ก้าวสู่มหาวิทยาลัยต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อม

โมเดลนี้ไม่เพียงแต่ช่วยมหาวิทยาลัยลดค่าใช้จ่าย และลดภาระการจัดการขยะ แต่ยังเป็นต้นแบบให้กับหน่วยงานท้องถิ่น เทศบาล หรือองค์กรอื่น ๆ ในการออกแบบระบบจัดการขยะที่เน้นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน

“ขยะ = พลังงาน = โอกาสใหม่”

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มุ่งหน้าสู่การเป็น มหาวิทยาลัยปลอดคาร์บอน (Carbon Neutral University) อย่างแท้จริง