สำหรับเขตเมือง ระบบเตือนภัยน้ำท่วมใช้แบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียมพยากรณ์ระดับน้ำปิงล่วงหน้า 9 และ 12 ชั่วโมง ณ สถานี P.1 พร้อมเครื่องมือสนับสนุนการประเมินพื้นที่เสี่ยง ได้แก่ แผนที่ Flood Hazard Map แสดงขอบเขตน้ำท่วมตามระดับน้ำ 5 ระดับ ตั้งแต่ 4.30–5.30 เมตร หลักเตือนระดับน้ำ Flood Pole จำนวน 230 หลัก และเครื่องหมายระดับน้ำท่วม Flood Mark จำนวน 5,000 จุด ซึ่งอ้างอิงเหตุการณ์น้ำท่วมเดือนตุลาคม 2567 เครื่องมือเหล่านี้ช่วยให้ประชาชนประเมินระดับน้ำที่อาจกระทบถนนและบ้านเรือน พร้อมตรวจสอบข้อมูลพยากรณ์และพื้นที่เสี่ยงผ่านเว็บไซต์ https://watercenter.cmu.ac.th/chiangmai/cmflood

ปัจจุบัน จังหวัดเชียงใหม่และสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติภาค 1 ได้นำระบบไปใช้สนับสนุนการบริหารสถานการณ์ โดยบรรจุไว้ในแผนเผชิญเหตุอุทกภัยของจังหวัดแล้ว

สำหรับชุมชนที่ราบเชิงเขา มช. พัฒนาระบบ “HydroSentinel” ตรวจวัดและประเมินอัตราการไหลของลำน้ำโดยไม่สัมผัสน้ำ ด้วยกล้องวงจรปิดที่ทำงานร่วมกับปัญญาประดิษฐ์และเซนเซอร์อัลตราโซนิก ระบบวิเคราะห์ความเร็วกระแสน้ำและระดับน้ำ เพื่อประเมินปริมาณน้ำที่ไหลผ่านและคาดการณ์ระยะเวลาที่มวลน้ำจะถึงชุมชนปลายน้ำ สถานีมีขนาดกะทัดรัด ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ และสามารถติดตั้งตามลำน้ำได้ โดยมีกรณีศึกษาในอำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ช่วยให้ชุมชนมีเวลาเตรียมอพยพและเคลื่อนย้ายทรัพย์สินก่อนน้ำมาถึง หรือที่เรียกว่า “Golden Time”

ส่วนพื้นที่ต้นน้ำที่มีความเสี่ยงดินถล่มและน้ำป่าไหลหลาก ทีมวิจัยใช้แบบจำลองเชิงกายภาพ “TAG_FLOW” ซึ่งพัฒนาร่วมกับมหาวิทยาลัยกุนมะ ประเทศญี่ปุ่น เพื่อประเมินความเสี่ยงจากปริมาณฝน การซึมของน้ำ ความชื้นในดิน และเสถียรภาพของลาดดิน ผลการวิเคราะห์เบื้องต้นในลุ่มน้ำบ้านปางอุ๋ง ตำบลแม่ศึก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเกิดดินถล่มเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2568 พบว่า ความชื้นในดินก่อนฝนตกเป็นปัจจัยสำคัญ โดยฝนระดับที่เกิดประมาณ 2 ปีครั้งบนดินที่ชื้นมาก อาจทำให้เกิดพื้นที่ดินพังมากกว่าฝนระดับ 100 ปีครั้งบนดินแห้ง จึงจำเป็นต้องพิจารณาความชื้นในดินควบคู่กับปริมาณฝนในการประเมินความเสี่ยง

นอกจากเทคโนโลยีตรวจวัดและพยากรณ์ ทีมวิจัยยังจัดทำคู่มือการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Disaster Risk Management: CBDRM) โดยใช้บ้านปางอุ๋งเป็นกรณีศึกษา เนื้อหาครอบคลุมการจัดทำแผนที่เสี่ยงภัย การกำหนดเกณฑ์เตือนภัย 3 ระดับจากปริมาณฝนสะสมและความชื้นในดิน การแบ่งหน้าที่อาสาสมัครและผู้นำชุมชน การกำหนดเส้นทางอพยพและจุดปลอดภัย ตลอดจนการปฏิบัติหลังฝนหยุดและการซ้อมแผน เพื่อให้ชุมชนใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจได้อย่างเป็นระบบ

ผลงานทั้ง 4 ส่วนเชื่อมโยงการเตือนภัยให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่ โดยใช้แบบจำลอง TAG_FLOW ประเมินความเสี่ยงดินถล่มในพื้นที่ต้นน้ำ ใช้ HydroSentinel ช่วยเพิ่มเวลาเตือนภัยน้ำป่าไหลหลากในชุมชนที่ราบเชิงเขา และใช้ระบบพยากรณ์น้ำท่วมร่วมกับแผนที่และเครื่องหมายระดับน้ำในเขตเมือง แนวทางนี้ช่วยเชื่อมข้อมูลจากต้นน้ำถึงปลายน้ำ พร้อมสนับสนุนให้ชุมชนและหน่วยงานใช้ข้อมูลร่วมกันในการเตรียมพร้อมและรับมือภัยพิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ