ข่าว

BSF แมลงตัวเล็กที่ประโยชน์ไม่เล็ก

9 กันยายน 2569
ศูนย์สื่อสารองค์กรและนักศึกษาเก่าสัมพันธ์
จากเศษอาหารที่หลายคนมองว่าเป็นขยะ แต่เชื่อไหมว่าเจ้าแมลง BSF หรือ Black Soldier Fly ตัวเล็กๆ ชนิดนี้ช่วยจัดการขยะอินทรีย์ และยังต่อยอดเป็นแหล่งโปรตีนสำหรับสัตว์และประโยชน์อีกหลากหลายในภาคเกษตร

อาจารย์ ดร. ศุภกร วงศ์สุข อาจารย์ประจำ ภาควิชากีฏวิทยาและโรคพืช คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ให้ข้อมูลของ BSF ไว้ว่า จุดเด่นของ BSF อยู่ในช่วงระยะหนอน ซึ่งสามารถกินและย่อยสลายอินทรียวัตถุหรือขยะเปียกได้อย่างรวดเร็ว จึงสามารถนำเศษอาหารจากครัวเรือน ชุมชน โรงอาหาร หรือสถานประกอบการมาใช้เป็นอาหารเลี้ยงหนอนได้ ทำให้ลดปริมาณของเสียที่ต้องนำไปกำจัด และยังเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่ช่วยหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ในระบบการผลิตทางการเกษตร

“BSF แตกต่างจากแมลงวันบ้านทั้งรูปร่างและพฤติกรรม ตัวเต็มวัยไม่ได้มีพฤติกรรมตอมอาหารเหมือนแมลงวันบ้าน อย่างไรก็ตาม การเลี้ยงจำเป็นต้องดูแลความสะอาดและจัดการเศษอาหารรอบพื้นที่ให้เหมาะสม เพราะหากมีเศษอินทรีย์ตกค้างและเกิดการหมัก อาจกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงวันบ้านได้” อ.ดร.ศุภกร อธิบาย
.
  • จากเศษอาหาร สู่แหล่งโปรตีนสำหรับสัตว์
วงจรชีวิตของ BSF ประกอบด้วย 4 ระยะ ได้แก่ ไข่ หนอน ดักแด้ และตัวเต็มวัย โดยไข่ใช้เวลาฟักประมาณ 2–3 วัน ก่อนเข้าสู่ระยะหนอนประมาณ 19–22 วัน ซึ่งเป็นช่วงสำคัญที่หนอนสามารถย่อยอินทรียวัตถุได้ดี  หลังการอนุบาลประมาณ 5–7 วัน สามารถย้ายหนอนไปเลี้ยงด้วยอาหารที่เตรียมไว้ และเมื่อมีอายุเหมาะสมก็สามารถเก็บเกี่ยวเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ต่อได้ หนอน BSF มีโปรตีนและไขมันค่อนข้างสูง จึงสามารถนำไปใช้เป็นอาหารเสริมสำหรับสัตว์ เช่น ไก่และปลาได้ แต่ในปัจจุบันยังไม่เหมาะที่จะนำมาใช้ทดแทนอาหารสัตว์ทั้งหมด แต่สามารถใช้เป็นวัตถุดิบเสริมในระบบการเลี้ยงสัตว์ได้
  • เลี้ยงให้ดี เริ่มที่การจัดการวัตถุดิบ
สำหรับหัวใจสำคัญของการเลี้ยง BSF คือการจัดการเศษอาหารก่อนนำมาใช้ โดย อ.ดร.ศุภกร แนะว่า “ควรคัดแยกวัสดุที่หนอนไม่สามารถย่อยได้ เช่น พลาสติก กระดูก หรือเปลือกผลไม้ที่มีขนาดใหญ่ จากนั้นควรสับหรือบดอาหารให้มีขนาดเล็ก เพื่อช่วยให้หนอนกินและย่อยได้รวดเร็วยิ่งขึ้น "เมื่อหนอนมีอายุประมาณ 15 วัน สามารถเริ่มเก็บเกี่ยวโดยแยกตัวหนอนออกจากมูลและเศษอาหารด้วยตะแกรง ส่วนวัสดุขนาดเล็กที่ร่อนออกมาสามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ยได้" สำหรับการแปรรูป หนอนสามารถนำไปทำความสะอาด อบแห้ง และผ่านกระบวนการรีดน้ำมัน ซึ่งจะได้ทั้งผงโปรตีนและน้ำมัน BSF เพื่อนำไปพัฒนาเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตภัณฑ์ประเภทต่างๆ ต่อไป
  • BSF หนอนดีมีคุณค่า ใช้ประโยชน์ได้แทบทุกส่วน
ประโยชน์ของ BSF ไม่ได้หยุดอยู่เพียงตัวหนอน เพราะผลพลอยได้จากการเลี้ยงยังสามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีกหลายทาง เช่น มูลหนอนสามารถนำไปใช้เป็นปุ๋ย ขณะที่ปลอกดักแด้และตัวเต็มวัยที่หมดอายุสามารถนำไปเป็นวัตถุดิบสำหรับการสกัดไคโตซาน หรือผสมเป็นส่วนหนึ่งของปุ๋ยหมักได้  กระบวนการเหล่านี้สะท้อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างชัดเจน จากเดิมที่เศษอาหารอาจเป็นของเสีย กลับถูกนำมาใช้เลี้ยง BSF ก่อนเปลี่ยนเป็นโปรตีนสำหรับสัตว์ วัตถุดิบแปรรูป และปุ๋ยที่สามารถนำกลับคืนสู่ระบบเกษตรได้อีกครั้ง

BSF จึงเป็นมากกว่าแมลงที่ช่วยกำจัดเศษอาหาร แต่เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการเชื่อมโยงการจัดการขยะกับการผลิตทางการเกษตร หากมีการจัดการวัตถุดิบ สุขลักษณะ และกระบวนการเลี้ยงอย่างเหมาะสม ก็สามารถช่วยลดของเสีย เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร และต่อยอดสู่การสร้างมูลค่าในระบบเกษตรหมุนเวียนได้อย่างน่าสนใจเลยทีเดียว
งานวิจัยและนวัตกรรม
ข้อมูลโดย : https://cmu.to/8MlFm

แกลลอรี่