มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตอกย้ำบทบาทการเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่ใช้วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาสำคัญของประเทศ ร่วมกับ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และภาคีเครือข่าย จัดงาน “AIR FOR ALL : Research & Innovation to Impact” ระหว่างวันที่ 4–6 กรกฎาคม 2569 ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติเชียงใหม่แกรนด์วิว จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเผยแพร่ผลสำเร็จของการดำเนินงานภายใต้แผนงานวิจัยด้านการจัดการไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละออง PM2.5 พร้อมผลักดันองค์ความรู้และนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์จริงในพื้นที่ และต่อยอดสู่การสร้างระบบการจัดการมลพิษทางอากาศอย่างยั่งยืนในภาคเหนือตอนบน

ภายในงานมีการนำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรมด้านการจัดการไฟป่าและ PM2.5 การจัดแสดงเทคโนโลยีและแพลตฟอร์มสนับสนุนการบริหารจัดการพื้นที่ การประกวดผลงานเยาวชน “ต้นกล้าท้าหมอกควัน” พิธีมอบรางวัลถ้วยพระราชทานแก่ทีมเยาวชนชนะเลิศ การมอบประกาศนียบัตรแก่ชุมชนต้นแบบ ตลอดจนการส่งมอบนวัตกรรมสู่หน่วยงานและพื้นที่เป้าหมาย เพื่อขยายผลการใช้ประโยชน์จากงานวิจัยให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมแก่สังคม

พิธีเปิดได้รับเกียรติจาก ดร.วิจารย์ สิมาฉายา ประธานคณะกรรมการติดตามแผนงาน “งานวิจัยนวัตกรรมและการใช้ประโยชน์เพื่อแก้ปัญหาเร่งด่วน ฝุ่นละออง PM2.5 แบบบูรณาการและมุ่งเป้า” เป็นประธานเปิดงาน พร้อมด้วย นายรัฐพล นราดิศร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ กล่าวต้อนรับ ศาสตราจารย์ ดร.นพ.พงษ์รักษ์ ศรีบัณฑิตมงคล อธิการบดีมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวต้อนรับ คุณเสาวนีย์ มุ่งสุจริตการ รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กล่าวถึงวัตถุประสงค์ของการสนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรม และรองศาสตราจารย์ ดร.สมพร จันทระ ผู้อำนวยการแผนงาน AIR FOR ALL และประธานคณะทำงานด้านวิชาการเพื่อสนับสนุนการแก้ไขปัญหาหมอกควันภาคเหนือ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กล่าวรายงานผลการดำเนินงานและผลสำเร็จของแผนงาน

การจัดงานครั้งนี้เป็นผลสัมฤทธิ์จากการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ที่เริ่มต้นร่วมกันมาตั้งแต่ปีงบประมาณ 2567 ด้วยแผนงานวิจัย “การลดไฟในป่ากรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ–ปุย ด้วยการเชื่อมโยงข้อมูลขนาดใหญ่ นโยบาย และการสื่อสารเชิงรุก” ก่อนต่อยอดในปีงบประมาณ 2568 สู่แผนงาน “การลดการเผาในพื้นที่ป่าภาคเหนือด้วยนวัตกรรมและนโยบายแบบมีส่วนร่วมเพื่อการจัดฝุ่น PM2.5 แบบมุ่งเป้า” และพัฒนาเป็น “แผนงานบูรณาการข้อมูล เทคโนโลยี และการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อการจัดการมลพิษทางอากาศอย่างยั่งยืนในภาคเหนือตอนบน” ในปีงบประมาณ 2569

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และภาคีวิจัยได้ร่วมกันเปลี่ยนองค์ความรู้จากงานวิจัยสู่การปฏิบัติจริง ผ่านการพัฒนาแพลตฟอร์มและเครื่องมือสนับสนุนการบริหารจัดการไฟป่าและคุณภาพอากาศ การประยุกต์ใช้ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และอากาศยานไร้คนขับ (UAV) เพื่อวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยง ติดตามสถานการณ์ และสนับสนุนการตัดสินใจของหน่วยงานภาครัฐ รวมถึงการส่งมอบนวัตกรรมให้หน่วยงานและชุมชนในพื้นที่นำไปใช้จริง ช่วยยกระดับประสิทธิภาพการป้องกันและจัดการปัญหาไฟป่าและฝุ่น PM2.5 ได้อย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี แผนงานนี้ยังให้ความสำคัญกับการสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ผ่านการพัฒนาชุมชนต้นแบบ การสร้างเครือข่ายเยาวชน การถ่ายทอดองค์ความรู้ และการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อเชื่อมโยงนักวิจัย หน่วยงานภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน และภาคประชาชน ให้ร่วมกันขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาไฟป่าและมลพิษทางอากาศบนฐานของข้อมูลและหลักฐานเชิงวิชาการ

จากจุดเริ่มต้นของการศึกษาพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ–ปุย แผนงานวิจัยภายใต้การสนับสนุนของ วช. ได้ขยายผลสู่การสร้างเครือข่ายความร่วมมือในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน พร้อมพัฒนาต้นแบบการบริหารจัดการมลพิษทางอากาศที่สามารถประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นของประเทศ สะท้อนบทบาทสำคัญของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในการเป็นศูนย์กลางบูรณาการองค์ความรู้และเทคโนโลยี และสะท้อนความสำเร็จของ วช. ในการหนุนเสริมงานวิจัยที่เปลี่ยนผลงานวิชาการให้เกิดผลกระทบเชิงนโยบายและการเปลี่ยนแปลงในสังคมอย่างแท้จริง

“AIR FOR ALL” จึงไม่ใช่เพียงเวทีนำเสนอผลงานวิจัย หากแต่เป็นภาพสะท้อนของการขับเคลื่อนเชิงบูรณาการระดับประเทศ ที่เชื่อมโยงงานวิจัย นวัตกรรม นโยบาย และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างระบบการจัดการไฟป่า หมอกควัน และฝุ่น PM2.5 ที่ยั่งยืน อันเป็นรากฐานสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และเสริมสร้างความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อมของประเทศในระยะยาว