คณะสาธารณสุขศาสตร์ มช. เปิดตัวเว็บไซต์ แสดง Dashboard ระบบการเฝ้าระวังโรคที่เป็นผลกระทบ จากปัญหาหมอกควันและการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ แบบ Realtime ในเขตภาคเหนือตอนบน ระยะที่ 2 (Public Health Surveillance for Climate Change : PHS2C Dashboard Phase 2.0) https://ph.cmu.ac.th/PHS2C/home/ ใช้งานจริง 3 เมษายน พ.ศ. 2569

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.นพ.สุวัฒน์ จริยาเลิศศักดิ์ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หัวหน้าโครงการวิจัย “ระบบเฝ้าระวังโรคและผลกระทบทางสุขภาพระดับจังหวัดในเขตภาคเหนือตอนบน แบบเป็นปัจจุบัน ระยะที่ 2” ได้รับทุนสนับสนุนจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในสังกัดกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (อว.)

ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ร่วมกับ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ โดยมีท่านนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด และนายแพทย์วรวุฒิ โฆวัชรกุล ผู้ช่วยนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่และผู้อำนวยการโรงพยาบาลสันทราย รวมถึงกลุ่มงานสุขภาพดิจิทัล สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงใหม่ ได้ร่วมกันจัดทำโครงการวิจัยพัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคที่เป็นผลกระทบจากปัญหาหมอกควันและการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ แบบเป็นปัจจุบัน (Realtime) (ระยะที่ 1) โดยได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยจากทาง วช. โดยเป็นการบริหารจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ แสดงผลข้อมูลสถิติการเจ็บป่วยจากโรคที่เป็นผลกระทบจากปัญหามลภาวะทางอากาศของผู้ป่วยที่มาใช้บริการในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ทั้งโรงพยาบาลจังหวัดและโรงพยาบาลชุมชนในทุกอำเภอ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ โดยแสดงผลรวมของผู้ป่วยรายโรค แยกเป็นผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยในที่ต้องนอนรักษาในโรงพยาบาล แสดงสถิติจำนวนผู้ป่วยเป็นรายสัปดาห์ ย้อนหลัง 5 ปีและต่อเนื่องมาจนถึงสถานการณ์ปัจจุบัน และสามารถแสดงสถิติผู้ป่วยจากโรคที่เฝ้าระวังจำแนกเป็นรายโรงพยาบาลในแต่ละอำเภอได้ด้วย ซึ่งตัว Dashboard ที่แสดงผลการประมวลสถิติการเจ็บป่วยจากระบบการเฝ้าระวังโรคดังกล่าวได้เปิดใช้งานจริงเพื่อให้หน่วยงานสาธารณสุขและหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในจังหวัดเชียงใหม่ สามารถติดตามสถานการณ์ของโรคต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับมลภาวะทางอากาศ ฝุ่น PM 2.5 และการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศตลอดทั้งปี มาตั้งแต่ต้นปี พ.ศ.2567 ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

สำหรับ โครงการวิจัยพัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคที่เป็นผลกระทบจากปัญหาหมอกควันและการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ แบบเป็นปัจจุบัน (Realtime) (ระยะที่ 2) ได้รับทุนวิจัยสนับสนุนต่อเนื่องจากทาง วช. โดยมีการขอขยายเพิ่มเติมในพื้นที่อีก 3 จังหวัดในเขตภาคเหนือ โดยทำความร่วมมือกับท่านนายแพทย์สาธารณสุขและทีมงานของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด พะเยา แม่ฮ่องสอน และตาก ที่เข้าร่วมในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังโรคที่เกี่ยวข้องกับมลภาะวทางอากาศในการขยายในระยะที่ 2 นี้ สำหรับกลุ่มโรคที่ได้มีการติดตามเฝ้าระวังในระยะที่ 2 ได้แก่ กลุ่มโรคในระบบทางเดินหายใจ อาทิเช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หรือ COPD โรคปอดอักเสบ โรคหอบหืด โรคหลอดลมอักเสบ รวมถึงโรคไข้หวัดใหญ่ กลุ่มโรคระบบหัวใจและหลอดเลือดสมอง และโรคอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยการแสดงผลสถิติการเจ็บป่วยด้วยโรคต่าง ๆ ที่มีการเฝ้าระวัง สามารถแสดงผลแยกในแต่ละจังหวัด เชียงใหม่ พะเยา แม่ฮ่องสอน และตาก สามารถแสดงผลย้อนหลังไปได้ประมาณ 4-5 ปีขึ้นกับความสมบูรณ์ของระบบข้อมูลย้อนหลังและช้อมูลที่ใหลเข้ามาอย่างต่อเนื่องมาจนถึงสถานการณ์ในปัจจุบัน แสดงผลรวมจำนวนสถิติผู้ป่วยแต่ละโรคเป็นรายสัปดาห์ ซึ่งหากเข้าไปเลือกดูรายโรค เช่น โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จะมีปริมาณจำนวนครั้งของผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ที่สูงที่สุดเมื่อเทียบกับโรคอื่น ๆ ที่อยู่ในการเฝ้าระวัง ในแต่ละปีที่ผ่านมาในทั้ง 4 จังหวัด โดยเฉพาะในช่วงที่มีฝุ่น PM 2.5 สูงมาก ๆ ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนพฤษภาคม ในบางปี เช่นปี พ.ศ. 2566 และ 2567 ที่มีสถานการณ์หมอกควันในช่วงฤดูร้อนค่อนข้างรุนแรง จะพบการเพิ่มจำนวนของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังที่มีอาการกำเริบเข้ามารับการรักษาจากทางโรงพยาบาลในแต่ละจังหวัดเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจนทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน และอีกโรคที่พบว่า มีสถิติจำนวนผู้ป่วยที่เข้ามารับการรักษาค่อนข้างสูงใกล้เคียงกัน ทั้งจำนวนผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ได้แก่ โรคหลอดเลือดสมอง หรือ สะโตรก ในช่วง 3-4 ปีที่ผ่านมาเช่นกัน ซึ่งสามารถเข้าเว็บไซท์ไปดู Dashboard เพื่อแสดงผลได้ตามลิ้งค์ https://ph.cmu.ac.th/PHS2C/home/ โดยพร้อมเปิดให้ใช้งานแสดงผลการติดตามสถานการณ์โรคที่อยู่ในระบบการเฝ้าระวังในทั้ง 4 จังหวัดได้ตั้งแต่วันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2569 เป็นต้นไป

ระบบการเฝ้าระวังโรค ฯ ดังกล่าว จะมีส่วนสำคัญที่ช่วยให้ข้อมูลแก่หน่วยงานด้านสาธารณสุข สามารถติดตามสถานการณ์สถิติการเจ็บป่วยของผู้ป่วยในกลุ่มโรคที่มีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดที่เข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลแต่ละระดับในพื้นที่ 4 จังหวัดอย่างเป็นปัจจุบัน และหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง สามารถนำข้อมูลสถานการณ์ดังกล่าวไปแจ้งเตือนประชาชนในพื้นที่ ให้เพิ่มการระมัดระวังดูแลสุขภาพของตนเอง โดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบาง เด็กเล็ก ผู้สูงวัย และผู้ป่วยที่เป็นโรคระบบทางเดินหายใจ และโรคเรื้อรัง ในช่วงที่มีมลภาวะทางอากาศเพิ่มสูงขึ้น มีค่าฝุ่น PM 2.5 ที่สูงมาก ๆ เหมือนในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน รวมไปถึงการบริหารทรัพยากร อัตราการครองเตียงในแต่ละโรงพยาบาล การจัดบุคลากรทางการแพทย์ เวชภัณฑ์ยารักษาโรคที่จำเป็นต้องใช้เพื่อการรักษาผู้ป่วย และเครื่องมือแพทย์ในแต่ละโรงพยาบาลล่วงหน้า การจัดทำแผนเผชิญเหตุจากปัญหาผลกระทบจากปัญหาหมอกควันต่อประชาชนในพื้นที่โดยใช้ข้อมูลการเจ็บป่วยที่เป็นปัจจุบัน รวมถึงการสนับสนุนงบประมาณในพื้นที่เสี่ยง และการติดตามประสิทธิผลของมาตรการต่าง ๆ ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาทั้งในระยะสั้นและระยะยาวในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาหมอกควัน รวมถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศอย่างทันสถานการณ์

ผู้ป่วยนอกและใน โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จังหวัดเชียงใหม่

ผู้ป่วยนอกและใน โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จังหวัดพะเยา

ผู้ป่วยนอกและใน โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จังหวัดแม่ฮ่องสอน

ผู้ป่วยนอกและใน โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง จังหวัดตาก