ข่าว

นักวิจัยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และคณะ ค้นพบ “รุจิสิริน” พืชชนิดใหม่ของโลกนามพระราชทาน

4 มิถุนายน 2569
ศูนย์สื่อสารองค์กรและนักศึกษาเก่าสัมพันธ์
คณะนักวิจัยนำโดย รองศาสตราจารย์ ดร.ธนวัฒน์ เชาวสกู สังกัดภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นางสาวชนิตา อยู่สุขขี ครูสังกัดโรงเรียนท่าช้างวิทยาคาร อำเภอท่าช้าง จังหวัดสิงห์บุรี (อดีตนักศึกษาปริญญาโท สาขาวิชาการสอนชีววิทยา) และ ดร.อานิสรา ดำทองดี นักวิจัยหลังปริญญาเอก (อดีตนักศึกษาปริญญาเอก สาขาวิชาความหลากหลายทางชีวภาพและชีววิทยาชาติพันธุ์) พร้อมทั้งนักวิจัยอิสระ ได้แก่ นายกิติศักดิ์ ฌานธำรง (อ๋องย่อง) นายอับดุลรอแม บากา และนายอิสมาแอล สามะแอ ได้ร่วมกันค้นพบพืชชนิดใหม่ของโลกในสกุลสังหยูดอกใหญ่ (Pseuduvaria Mig.) วงศ์กระดังงา (Annonaceae) จากป่าดิบชื้นในจังหวัดนราธิวาส โดยพืชชนิดนี้มีลักษณะเด่นคือ เป็นไม้ต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ 3 ถึง 4 เมตร ช่อดอกออกที่ซอกใบ กลีบดอกมี 6 กลีบ แบ่งเป็น 2 ชั้น ชั้นละ 3 กลีบ กลีบดอกชั้นนอกมีสีขาวครีม กลีบดอกชั้นในมีสีม่วงแดง แต้มด้วยสีครีม ปลายกลีบจรดกันเป็นรูปโดมอย่างสวยงาม และมีช่องว่างระหว่างกลีบ ซึ่งเป็นทางเข้าของแมลงผสมเกสร เมื่อออกดอกพร้อมกันทั้งต้นจะมีความโดดเด่นเป็นพิเศษ ผลเป็นผลกลุ่ม แต่ละผลย่อยมีเมล็ดมากถึง 12 เมล็ด

ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงสนับสนุนการศึกษาอนุกรมวิธานพืชตลอดมา และทรงมีพระราชดำริให้อนุรักษ์พืชพรรณของประเทศและดำเนินการเป็นธนาคารพืชพรรณ โดยมีการจัดตั้งโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ เพื่อพัฒนาบุคลากร รวมทั้งอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรพันธุกรรมพืชให้เกิดประโยชน์แก่มหาชนชาวไทย กอปรกับเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติในโอกาสที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จะทรงเจริญพระชนมายุครบ 6 รอบ หรือ 72 พรรษา ในปี พ.ศ. 2570 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่จึงได้กราบทูลขอพระราชทานนามไทยสำหรับพืชชนิดใหม่ของโลกในสกุลสังหยูดอกใหญ่ และกราบทูลขอพระราชทานพระราชานุญาตใช้พระนาม “Sirindhorn” เพื่อเป็นคำระบุชนิดในชื่อวิทยาศาสตร์ โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามไทย “รุจิสิริน” แก่พืชชนิดใหม่ของโลกชนิดนี้ ซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Pseuduvaria sirindhorniana Yoosukkee, Damth. & Chaowasku  อันนับเป็นเกียรติอย่างยิ่งแก่คณะผู้วิจัยและมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

ผลงานวิจัยที่ยืนยันว่า “รุจิสิริน” (Pseuduvaria sirindhorniana Yoosukkee, Damth. & Chaowasku) เป็นพืชชนิดใหม่ของโลก ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ Blumea ปีที่ 70 ฉบับที่ 3 หน้าที่ 271–280 เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 (https://doi.org/10.3767/blumea.2026.70.03.02) โดยอาศัยหลักฐานจากลักษณะทางสัณฐานวิทยาและข้อมูลลำดับเบสดีเอ็นเอที่แสดงความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการ ผลงานวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยที่ได้รับทุนพัฒนานักวิจัยรุ่นกลางจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

รุจิสิรินเป็นพันธุ์ไม้หายาก พบในป่าดิบชื้นใกล้ลำธารในอำเภอจะแนะและอำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส บริเวณที่พบต้นรุจิสิรินนี้อยู่นอกเขตอนุรักษ์ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงถูกแผ้วถางเพื่อปลูกต้นยางพารา ปาล์มน้ำมัน และไม้ผลชนิดต่าง ๆ จนทำให้พืชชนิดนี้สุ่มเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ดังนั้น ควรมีการอนุรักษ์พืชชนิดนี้ โดยปกป้องถิ่นอาศัยไม่ให้ถูกทำลายไปมากกว่านี้ และใช้เทคโนโลยีชีวภาพ โดยเฉพาะการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช เพื่อช่วยขยายพันธุ์ต้นรุจิสิรินให้มีจำนวนมากขึ้น และนำไปปลูกอนุรักษ์ไว้ในสวนพฤกษศาสตร์ หรือสถานที่ราชการต่าง ๆ

“เราไม่อาจใช้ประโยชน์จากสิ่งที่ยังไม่รู้จัก” การค้นพบ “รุจิสิริน” จึงไม่เพียงเป็นการเพิ่มพูนองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของงานวิจัยพื้นฐานด้านอนุกรมวิธานพืช ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการศึกษา การอนุรักษ์ และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืนในอนาคต พืชชนิดใหม่ที่ถูกค้นพบในวันนี้ อาจนำไปสู่การต่อยอดองค์ความรู้และการใช้ประโยชน์ในหลากหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านนิเวศวิทยา พืชสวน หรือแม้แต่การค้นพบสารทุติยภูมิใหม่ที่มีคุณค่าต่อมนุษยชาติในอนาคต


ข่าวบุคคลเด่น งานวิจัยและนวัตกรรม ข่าวเด่น

แกลลอรี่